Alergia pokarmowa u dzieci. 1. Dieta niemowlaka a karmienie piersią. Dieta niemowlaka w początkowej fazie opiera się na podawaniu mleka matki (w niektórych przypadkach mleka modyfikowanego). Niemowlę w pierwszych miesiącach swojego życia jest karmione piersią. Mleko matki pokrywa zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne do rozwoju w tym Badanie zrealizowano, opierając się na danych dotyczących 1303 zdrowych 3-miesięcznych niemowląt karmionych wyłącznie naturalnie. Punktem końcowym ocenianym w badaniu było występowanie ≥2 objawów wiązanych w iMAP z łagodną-umiarkowaną lub ciężką postacią AMBK (Tabela). Alergia pokarmowa jest rozpoznawana najczęściej u niemowląt i małych dzieci, uczulanych przez alergeny zawarte w pokarmach, wchodzących w skład ich codziennej diety (mleka krowiego, jaj Alergia pokarmowa – symptomy Symptomy alergii pokarmowej potrafią się pojawić chociażby u dzieci karmionych jedynie piersią, ponieważ alergeny z pokarmu przechodzą do mleka mamy. Jakie sympto… Alergia na mleko u niemowląt – sprawdź, jak ocenić ryzyko jej wystąpienia! Alergia na mleko występuje u niemowląt bardzo często. Sprawdź w jaki sposób możesz ocenić ryzyko jej wystąpienia. występują u obojga rodziców – ryzyko wzrasta aż o 50-80 proc. Jakie mleko dla niemowląt z podwyższonym ryzykiem alergii ? Rzadsze oddawanie stolca u niemowląt karmionych wyłącznie piersią nie powinno budzić niepokoju. Normalne jest, że rytm wypróżnień u tych dzieci zmienia się. Od początkowych nawet kilkunastu stolców dziennie do jednego na 3-4 dni. Dopuszcza się brak wypróżnienia nawet do 10 dni. Dopóki stolce nie mają zbitej konsystencji, a . Częste bóle brzucha lub kolki nie muszą świadczyć tylko o naturalnej niedojrzałości układu pokarmowego niemowlęcia. To mogą być objawy alergii pokarmowej u dzieci. Jak sprawdzić, czy problemy z brzuchem są spowodowane alergią? Jakie objawy powinny nas szczególnie zaniepokoić? Jak leczy się alergię pokarmową u niemowlaków?Objawy alergii pokarmowej u niemowlakaW przypadku niemowlaków oznaki uczulenia mogą pojawić się nawet u dzieci karmionych wyłącznie piersią. Alergeny potrafią przenikać do mleka matki i tym sposobem będą wywoływać uczulenie. Objawy uczulenia mogą pojawić się już w pierwszych tygodniach życia – wiek nie jest żadną gwarancją, że naszego dziecka nie dopadnie problem alergii pokarmowej. Objawy alergii najczęściej nie dotyczą też tylko jednego które powinny zaniepokoić każdego rodzica to częste kolki, biegunki, ulewanie, wymioty oraz śluz i krew w stolcu. Objawy ze strony układu pokarmowego mogą pojawiać się codziennie, przez co dziecko będzie zbyt wolno przybierało na wadze. Objawem alergii u dzieci może być również wysypka, szczególnie ta zlewająca się w większe plamy. Kiedy alergeny przedostaną się do organizmu dziecka, na twarzy i ciele niemowlęcia mogą pojawić się czerwone, sączące się grudki. Skóra w okolicach wysypki jest też szorstka, sucha, swędząca i podrażniona. Wyjątkowo uciążliwa wysypka może wywoływać w niemowlęciu rozdrażnienie, płaczliwość i niepokój. Przy alergii pokarmowej dziecko najczęściej dręczą pokrzywki, wysypki alergiczne oraz atopowe zapalenie tylko układ pokarmowy i skóra mogą zostać zaatakowane przez alergeny. Również układ oddechowy reaguje na uczulające składniki. U dziecka może pojawić się katar i sapka. Co to oznacza? Jeśli dojdzie do obrzęku śluzówki nosa, u niemowlęcia pojawi się wodnisty katar, a także duszność, zwana sapką. To bardzo niebezpieczny stan, który przeszkadza w swobodnym oddychaniu. W niektórych przypadkach mogą się pojawić obturacyjne zmiany w oskrzelach, a nawet reakcje wstrząsu anafilaktycznego, czyli gwałtowne sinienie, słabnięcie, a nawet utrata przytomności. Objawy ze strony układu oddechowego są groźne i mogą zagrażać diagnozuje się alergię pokarmową?W przypadku niemowląt odkrycie co wywołuje alergię pokarmową jest trudne. Do pierwszego roku życia u dzieci nie stosuje się żadnych testów na przeciwciała (ani z krwi, ani skórnych). W takim przypadku podstawą jest uważna obserwacja tego, kiedy pojawiają się objawy alergii i powiązanie tych sytuacji z tym, co jadła wcześniej mama. Dobrym sposobem jest zapisywanie wszystkiego, co się w danym dniu jadło i momentów, kiedy u dziecka wystąpiła reakcja alergiczna. W ten sposób najczęściej udaje się ustalić jakie produkty mogą dziecku szkodzić. W takim wypadku można je wyeliminować z diety karmiącej matki i przekonać się, czy nieprzyjemne symptomy u dziecka przestaną się pojawiać. Należy jednak cały czas dbać o dobrze zbilansowaną dietę, która będzie dostarczać mamie wszystkich potrzebnych składników alergia pokarmowa u niemowlaka jest tak niejednoznaczna, że lekarz zaleca wykonanie testu prowokacyjnego. Przeprowadza się go zwykle w 2 miesiącu życia dziecka i trwa około 10 dni. Polega on na podaniu matce produktów, które podejrzewa się o wywoływanie uczulenia, a potem obserwowanie reakcji dziecka po nakarmieniu mlekiem z piersi. Taki test należy jednak wykonywać tylko pod kontrolą lekarza, nigdy na własną rękę. Silne objawy alergii lub wstrząs anafilaktyczny mogą być niebezpieczne dla zdrowia i życia które najczęściej wywołują alergię pokarmową to mleko krowie oraz jajka. Wiele słyszy się też o tak zwanej „skazie białkowej”, czyli uczuleniu na białka mleka. W takim wypadku lekarz może zalecić przejście z mleka matki na mleko modyfikowane. Dzieje się tak jednak tylko w wypadku, gdy wyczerpiemy wszystkie możliwości w walce z uporczywymi alergenami. W przypadku niemowląt z alergią pokarmową wszystkie nowe produkty trzeba wprowadzać bardzo ostrożnie do diety dziecka i uważnie obserwować, jaka będzie reakcja ze strony układu pokarmowego, oddechowego i leczenia alergii pokarmowej u niemowlaka?Leczenie polega na wyeliminowaniu szkodliwego składnika z diety dziecka. Jeśli niemowlę jest karmione piersią, to mama musi pilnować swojej codziennej diety. Objawy alergii znikają zwykle po 2-3 tygodniach od wyeliminowania alergenu. Dieta eliminacyjna to najskuteczniejszy sposób w walce z alergią u tak małych dzieci. Pilnowanie ścisłej diety jest bardzo ważne, bo nieleczona alergia może powodować tak zwany marsz alergiczny. Jest to zamiana alergii pokarmowej na alergię wziewną. Kiedy nie eliminujemy szkodliwego składnika z diety dziecka, układ odpornościowy niemowlaka jest cały czas w stanie zagrożenia. Z tego powodu układ immunologiczny może zacząć uznawać inne substancje za potencjalnie szkodliwe i zacząć się przed nimi bronić. Warto również dbać o florę bakteryjną jelit i podawać dziecku probiotyki. Wpłynie to korzystnie na stan całego organizmu niemowlęcia oraz wzmocni jego wiadomością dla rodziców jest to, że z wielu alergii dzieci po prostu wyrastają. Po latach okazuje, się że to, co wywoływało u małego dziecka reakcje uczuleniowe, po kilku latach nie powoduje żadnych przykrych zmian w organizmie. Jak to się dzieje? Cały mechanizm działania polega na przekonaniu układu odpornościowego, że dany produkt wcale nie szkodzi i nie trzeba się przed nim bronić. Układ immunologiczny zapisuje taką informację w swojej pamięci, kiedy przez długi czas nie ma kontaktu z danym alergenem. Są jednak dzieci, u których alergia nie mija pomimo stosowania się do ścisłej diety. Bywa też tak, że dziecko wyrośnie z danej alergii, ale w dorosłym życiu będzie nadal źle tolerować dany produkt lub pojawi się u niego jakąś inna forma uczulenia, na przykład na pyłki, lub alergia krzyżowa. Więcej na temat innych rodzajów alergii u niemowląt i starszych dzieci można znaleźć na Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem! Możesz śledzić wszystkie odpowiedzi do tego wpisu poprzez kanał . - Według specjalistów, z roku na rok zwiększa się liczba małych alergików. Badania dowodzą, że znaczna część dzieci cierpi na alergie pokarmowe. Leczenie uczuleń w większości przypadków ma charakter przyczynowy i polega na czasowym usunięciu z diety małego pacjenta szkodliwych pokarmów przy jednoczesnym wprowadzeniu składników zastępczych. Dieta eliminacyjna wymaga regularnej kontroli lekarza. Na podstawie badań przeprowadzanych co 6-12 miesięcy ocenia on, czy wykluczenie określonych produktów przynosi pożądane rezultaty. Wykluczanie alergenów powinno być powiązane z odpowiednią edukacją na temat składników odżywczych. Pomoże to w utrzymaniu prawidłowo zbilansowanej diety i umożliwi uniknięcie niedoborów wywołanych eliminacją niektórych krowie a alergia pokarmowa u niemowląt do 12. miesiąca życia Układ pokarmowy niemowlęcia jest szczególnie wrażliwy na działanie licznych alergenów. Zdarza się, że małe dzieci cierpią na dolegliwości trawienne już od pierwszych dni swojego życia i mogą się one utrzymywać przez cały okres niemowlęcy. Rolą rodziców jest dostrzeżenie problemu, skonsultowanie go z lekarzem i przestrzeganie zasad odżywiania mających na celu wyeliminowanie nietolerowanych produktów z jadłospisu mamy a karmienie piersią Dzieci karmione wyłącznie piersią również są narażone na występowanie nietolerancji pokarmowych oraz uczuleń. Większość alergii pokarmowych u niemowląt do 12. miesiąca życia jest związana z białkami zawartymi w mleku krowim. W przypadku dzieci karmionych piersią białka te mogą pochodzi z diety matki. Z tego powodu ESPGHAN (Europejskie Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci) zaleca mamom karmiącym piersią dziecko z alergią na białka mleka krowiego rezygnację z produktów zawierających ten składnik (mleko i nabiał) oraz rozpoczęcie suplementacji wapnia (1000 mg/dzień), kwasów DHA (500 mg/dzień) oraz witaminy D (800 Mamy karmiące piersią małych alergików powinny również pamiętać o tzw. alergenach ukrytych, które są zawarte w wielu produktach spożywczych. Niezbędna jest więc edukacja na temat źródeł białka mleka krowiego w produktach innych niż mleko i produkty mleczne. Przestrzeganie diety przez mamę skutkuje ustąpienie objawów alergii pokarmowej u alergii u niemowląt karmionych sztucznie Wspomniane już ESPGHAN, ale również AAP (Amerykańska Akademia Pediatryczna) opracowały dokładne wytyczne dotyczące niemowląt z alergią karmionych sztucznie. Leczenie pierwszego rzutu alergii pokarmowej u tych dzieci polega na zastąpienia standardowego mleka modyfikowanego preparatem o znacznym stopniu hydrolizy (eHF) na minimum 6 miesięcy lub do czasu ukończenia przez malucha miesiąca. Produkty bazujące na białku sojowym nie powinny być rutynowo stosowane u takich dzieci. Ciężki przebieg alergii, brak efektów leczniczych po zastosowaniu wyłącznego karmienia eHF oraz objawy zagrażające życiu (np. ciężkie reakcje anafilaktyczne i nasilona enteropatia prowadząca do zaburzeń wzrastania) sprawiają, że lekarze zarekomendują pacjentowi mieszanki elementarne (AAF). Z kolei preparaty o częściowym stopniu hydrolizy (mleka modyfikowane typu są zalecane jako rozwiązanie profilaktyczne u niemowląt, które są karmione sztucznie i znajdują się w grupie ryzyka alergii na mleko krowie. W takim przypadku warto sięgać wyłącznie po produkty o skuteczności potwierdzonej klinicznie. Trzeba pamiętać, że rozszerzanie diety niemowlaka (tu przeczytasz więcej na ten temat), u którego stwierdzono alergię trzeba prowadzić szczególnie ostrożnie. Nowe produkty należy wprowadzać pojedynczo, stopniowo i początkowo w małych ilościach. Dotyczy to zarówno niemowląt karmionych pokarmem kobiecym, jak i dzieci odżywianych sztucznie. Nie należy zapominać również o tym, że eliminacja pokarmów będących źródłem białka mleka krowiego musi trwać aż do czasu, gdy lekarz zaleci ich ponowne pokarmowe u dzieci powyżej 12. miesiąca życia W przypadku alergii pokarmowej na białka mleka krowiego u dzieci powyżej 12. miesiąca życia, również zaleca się przestrzeganie diety eliminacyjnej. Jadłospis dziecka wymaga w tej sytuacji stałej kontroli lekarza i dietetyka, ponieważ maluchy znajdujące się w fazie intensywnego wzrostu, jaki ma miejsce w pierwszych latach życia, są szczególnie narażone na ryzyko nieprawidłowego zbilansowania składników odżywczych. Jeśli dziecko nie spożywa odpowiednich ilości pokarmów zastępujących wykluczane produkty, warto rozważyć suplementację składników, które mogą być w związku tym u dziecka dostarczane w zbyt małych ilościach. Najczęściej stwierdza się niedobory wapnia, witaminy D oraz kwasów pokarmowa na białko mleka krowiego u dzieci - dodano: 2018-07-12 Portal jest serwisem edukacyjnym. Informacje zawarte na naszych stronach służą wyłącznie celom informacyjnym. Wszelkie problemy muszą być konsultowane z odpowiednim lekarzem specjalistą. Autorzy i firma ITS MEDIA nie odpowiadają za jakiekolwiek straty i szkody wynikłe z zastosowania zawartych na stronach informacji lub porad. Alergia pokarmowa jest spowodowana nadwrażliwością organizmu na białko obecne w pokarmie. 90 proc. wszystkich reakcji alergicznych najczęściej spowodowane jest przez kilka alergenów: mleko krowie, orzechy, jajka, pszenicę, soję, ryby i owoce morza. Zobacz film: "Jak przebiega atopowe zapalenie skóry u dzieci?" spis treści 1. Przyczyny alergii 2. Żywienie w alergiach 1. Przyczyny alergii Najważniejszą przyczyną alergii pokarmowej u malych dzieci jest mleko krowie, w którym zawarte jest ponad 20 białek − najczęściej uczula kazeina, która w przeciwieństwie do innych białek nie ulega rozkładowi pod wpływem temperatury i pasteryzacji. Z tego powodu powinno się unikać podawania mleka krowiego dzieciom poniżej 1. roku życia. U małych dzieci alergia na białko mleka objawia się zmianami na skórze (pokrzywka i atopowe zapalenie skóry), biegunką, wymiotami. U 1/3 chorych występują również objawy ze strony układu oddechowego (katar, astma). W nielicznych przypadkach może wystąpić wstrząs anafilaktyczny, który jest bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia i życia. W zależności od wieku uczulenie może dawać różne symptomy, np. w dzieciństwie wywoływać wysypkę, a w późniejszych latach astmę oskrzelową. 2. Żywienie w alergiach Najlepszym sposobem przeciwdziałania alergii jest karmienie piersią. Wiele badań klinicznych dowodzi, że takie karmienie do 4-6 miesiąca życia dziecka skutecznie zapobiega uczuleniom. Pozwala również na rozwój tolerancji dziecka na alergeny występujące w pokarmach. W przypadku niemowląt karmionych sztucznie, w rodzinach których występowały alergie pokarmowe, do żywienia stosuje się mieszanki mleczne hipoalergiczne. Zawierają one w swoim składzie albo zhydrolizowane (pocięte na peptydy) białka serwatkowe lub kazeinę. Takie mleka modyfikowane oznaczone są symbolami HA, PEPTI, które pochodzą od słów „hipoalergiczny” lub „peptyd”. Wyniki badań wskazują, że stosowanie hydrolizatu kazeiny zamiast mleka modyfikowanego zmniejsza ryzyko zachorowania na atopowe zapalenie skóry aż o 33 proc. Na rynku obecne są również mieszanki, które w swoim składzie zawierają pojedyncze aminokwasy. Z uwagi na fakt ich przetworzenia − hydrolizy białek − mają one nieprzyjemny smak i zapach (np. Nutramigen). Ponadto u dzieci obciążonych alergią nie powinno się podawać preparatów sojowych, gdyż soja jest bardzo silnym i częstym alergenem pokarmowym. Leczenie dietetyczne w alergiach pokarmowych ma na celu wyciszenie reakcji alergicznej oraz uzyskanie tolerancji pokarmowej na aktualnie szkodliwy pokarm. Zaleca się wprowadzanie do diety dziecka nowych pokarmów nie wcześniej niż po 4. miesiącu życia. polecamy Artykuł zweryfikowany przez eksperta: Dr n. med. Aneta Kościołek Dietetyk, biotechnolog, specjalista ds. zdrowia publicznego. Doktorantka Śląskiego Uniwersytetu Medycznego. Alergia na pokarm występuje przede wszystkim w pierwszych latach życia i dotyczy ok. 5–8% dzieci; wśród dorosłych występuje rzadziej (ok. 2–3% populacji). U dzieci najczęstszą postacią jest alergia na białka mleka krowiego oraz jajo kurze. Definicje Alergia na pokarm – reakcja nadwrażliwości z udokumentowanym lub bardzo prawdopodobnym mechanizmem odpornościowym. Alergia na pokarm IgE-zależna – reakcja nadwrażliwości z udziałem przeciwciał IgE. Alergia na pokarm IgE-niezależna – reakcja nadwrażliwości z udziałem innych mechanizmów Tab. 1. Epidemiologia Postać Częstość występowania Alergia na białka mleka krowiego *Niemowlęta karmione sztucznie 1,9–3,2% *Niemowlęta karmione piersią 0,5% Alergia na jajo kurze 2,6% Alergia na orzeszki ziemne 0,4–0,6% Alergia na pszenicę 0,4% (uczulenie) * Według Sicherer i wsp. Pediatrics 2003; 111:1591–4; Boyce i wsp. JACI 2010; 126:S1–S58. Ryc. 1. Podział nadwrażliwości na pokarm (Allergy 2001;56:813–24) Alergeny pokarmowe Do najczęstszych alergenów pokarmowych należą produkty podane w tab. 2. Tab. 2. Pokarmy najczęściej wywołujące reakcje alergiczne Niemowlęta Dzieci Dorośli mleko krowie soja mleko krowie jajo kurze orzeszki ziemne orzechy laskowe, włoskie itp. ryby skorupiaki pszenica soja orzeszki ziemne orzechy laskowe, włoskie itp. ryby skorupiaki Patogeneza Reakcje nadwrażliwości na pokarm mogą przebiegać jako reakcje natychmiastowe IgE-zależne (typ I według Gella i Coombsa) oraz jako reakcje opóźnione (typ IV, komórkowy). U części pacjentów znaczenie mają oba mechanizmy. Odpowiedź o charakterze IgE-zależnym pojawia się w ciągu kilku minut do dwóch godzin od spożycia alergenu, rzadziej w 6–12 godzin (reakcja późna). W reakcji o typie komórkowym objawy kliniczne występują po 24–48 godzinach, a nawet po kilku dniach po kontakcie z alergenem. Objawy kliniczne Objawy mogą dotyczyć wyłącznie jednego układu, np. skóry, przewodu pokarmowego, układu oddechowego, ale u wielu chorych dzieci występuje zajęcie wielu narządów (tab. 3). Schorzenia przewodu pokarmowego Zapalenie odbytnicy (proctitis) lub odbytnicy i okrężnicy (proctocolitis) spowodowane białkami pokarmowymi Dotyczy niemowląt, często karmionych wyłącznie piersią, będących w bardzo dobrym stanie ogólnym, z prawidłowym przyrostem masy ciała. Typowym objawem jest obecność plamek lub pasemek świeżej krwi w poza tym prawidłowym stolcu. Rola przyczynowa alergenu pokarmowego (zwykle mleka krowiego) zostaje ustalona na podstawie wywiadu. Zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy spowodowane białkami pokarmowymi Charakterystyczna jest obecność wymiotów, nasilonej biegunki, brak przyrostu masy i długości ciała. Alergenem jest zwykle mleko krowie, soja, zboża. Nadwrażliwość żołądkowo-jelitowa typu natychmiastowego Reakcja ta ma charakter IgE-zależny, a objawy (nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka) pojawiają się zwykle już po kilku minutach do 1–2 godzin od spożycia alergenu, ale mogą być opóźnione do kilku godzin. Przewód pokarmowy jako pierwszy jest objęty reakcją anafilaktyczną, następnie występują objawy z innych narządów. Tab. 3. Objawy alergii na pokarm Narząd Objawy Skóra Pokrzywka, uogólniony świąd, obrzęk naczynioruchowy, atopowe zapalenie skóry Przewód pokarmowy Natychmiastowe uczucie drapania, świądu w jamie ustnej i gardle, obrzęk wargi/języka, nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka Opóźnione refluks żołądkowo-przełykowy, odmowa przyjmowania pokarmu, brak przyrostu masy ciała, krew w stolcu (przy zapaleniu jelita) Układ oddechowy Nieżyt nosa i spojówek, zapalenie ucha, obrzęk krtani, kaszel, chrypka, duszność, astma (świszczący oddech) Objawy ogólne Zawroty głowy, migrena, spadek ciśnienia, wstrząs Tab. 4. Przykłady alergii krzyżowej pyłków roślin i pokarmów roślinnych Roślina Alergen Krzyżowo reagująca cząstka pokarmu Brzoza Główny antygen brzozy Bet v1 Mal d1 (jabłko) Api g1 (seler) Pru ar1 (morela) Pyr c1 (gruszka) Pru av1 (wiśnia) Gly m4 (soja) Brzoza Profilina brzozy Bet v2 Ara H5 (orzeszki ziemne) Api g4 (seler) Bra a2 (brokuły) ana c1 (ananas) Dau c4 (marchew) Lyc e1 (pomidor) Bylica Profilina Art. V 4 Api g4 (seler) Dau c4 (marchew) Bylica LTP Art. V 3 Pru p3 (brzoskwinia) Eozynofilowe gastroenteropatie Dla tej grupy schorzeń typowy jest naciek eozynofilowy obejmujący cały przewód pokarmowy lub wybiórczo przełyk, żołądek, jelito cienkie lub okrężnicę (eozynofilowe zapalenie przełyku, eozynofilowe zapalenie żołądka i jelita cienkiego). Nasilenie zmian zapalnych warunkuje ciężkość objawów chorobowych. Eozynofilowe gastroenteropatie rozpoznaje się wyłącznie na podstawie badania histopatologicznego (np. do rozpoznania eozynofilowego zapalenia przełyku konieczne jest stwierdzenie > 15 eozynofili /HPF – pole o znacznym powiększeniu). Do innych schorzeń dotyczących przewodu pokarmowego prawdopodobnie związanych z nadwrażliwością na białka mleka krowiego należą: refluks żołądkowo-przełykowy, kolka niemowlęca, przewlekłe zaparcie. Zespół alergii jamy ustnej (oral allergy syndrome, OAS) Terminem tym określa się postać alergii kontaktowej ograniczonej niemal wyłącznie do błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Należy do IgE-zależnych reakcji wywołanych determinantami białkowymi o podobnej budowie, reagujących krzyżowo, a obecnych w pyłkach roślin oraz owocach, warzywach, orzechach. Zwykle chorzy z tym schorzeniem to dzieci z alergicznym nieżytem nosa i pyłkowicą, u których pojawiają się objawy w obrębie jamy ustnej po spożyciu surowych owoców i warzyw. Dolegliwości występują u ok. 23–76% chorych z pyłkowicą. Objawy występują nagle, w kilka minut po spożyciu pokarmu. Występuje świąd, obrzęk warg, języka, podniebienia, gardła, mogące następnie prowadzić do masywnego obrzęku naczynioruchowego śluzówki tych okolic z upośledzeniem drożności dróg oddechowych. Czasem pojawiają się wymioty z następującym bólem brzucha. Zwykle objawy są łagodne, ale u ok. 8% chorych obserwuje się objawy spoza przewodu pokarmowego, a u 1,7% wstrząs anafilaktyczny. Ryzyko reakcji systemowej jest większe, jeśli pojawia się reakcja po spożyciu pokarmu w formie gotowanej, dodatnie testy skórne z komercyjnymi alergenami pokarmowymi, brak objawów pyłkowicy oraz udokumentowana reakcja na brzoskwinię. Schorzenia układu oddechowego w przebiegu nadwrażliwości na pokarm Schorzenia układu oddechowego przedstawia tab. 5. Tab. 5. Jednostki chorobowe dotyczące układu oddechowego w przebiegu nadwrażliwości na pokarm Jednostka chorobowa Mechanizm Objawy Diagnostyka Leczenie Alergiczny nieżyt nosa i spojówek Ig-zależny Świąd, obrzęk błony śluzowej nosa, kichanie, zaczerwienienie spojówek Wywiad, próba prowokacji Dieta eliminacyjna Astma Ig-zależny lub komórkowy Kaszel, duszność, świsty jw. Zespół Heinera Niejasny Nawracające zapalenia płuc Wywiad Hemosyderoza Schorzenia skóry (tab. 6) Zmiany skórne w przebiegu alergii na pokarm są u dzieci często obserwowane. Wspólnym objawem zmian skórnych jest nasilony świąd. Tab. 6. Zespoły objawów skórnych występujących w przebiegu alergii na pokarm Jednostka chorobowa Mechanizm Objawy Diagnostyka Ostra pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy IgE-zależny Świąd, bąble pokrzywkowe, obrzęki Wywiad, SPT, swoiste IgE, prowokacja Przewlekła pokrzywka IgE-zależny jw. > 6 tygodnijw. jw. Atopowe zapalenie skóry IgE-zależny i/lub komórkowy Świąd, wysypka grudkowa, lichenizacja, typowa lokalizacja Wywiad, SPT, swoiste IgE Dermatitis herpetiformis Komórkowy Świąd, wysypka grudkowo-pęcherzykowa (kończyny, pośladki) Biopsja Diagnostyka alergii pokarmowej (tab. 7) Tab. 7. Zalecenia leczenia alergii na pokarm Niemowlęta z alergią na pokarm Eliminacja szkodliwego alergenu z diety (w przypadku najczęściej występującej alergii na białka mleka krowiego – zwykle min. 6 miesięcy lub do 9.–12. może być konieczność dłuższego stosowania diety) Niemowlęta karmione wyłącznie piersią Dieta eliminacyjna u matki. Jeżeli eliminacja mleka krowiego, to suplementacja wapniem u matki (1000 mg/dobę) Alergia na pokarm u niemowlęcia karmionego sztucznie Preparaty hipoalergenne (hydrolizaty o znacznym stopniu hydrolizy białka, a jeżeli objawy nadal się utrzymują, to mieszanka elementarna). Efekt leczenia – zwykle w ciągu 2–4 tygodni; czas stosowania diety – zwykle do 12. może być konieczność dłuższego stosowania diety Hydrolizaty o nieznacznym stopniu hydrolizy białka Niezalecane w leczeniu alergii na pokarm Wywiad Niezwykle istotne jest staranne zebranie informacji dotyczących: wywiadu rodzinnego odnośnie do schorzeń alergicznych w najbliższej rodzinie (rodzice, rodzeństwo), objawów chorobowych i ich powtarzalności, związku czasowego pomiędzy spożyciem pokarmu a pojawieniem się objawów, ilości spożytego alergenu niezbednego do sprowokowania objawów. Badanie fizykalne Niezbędne jest staranne obejrzenie skóry dziecka w celu znalezienia zmian typowych dla atopowego zapalenia skóry, pokrzywki, poszukiwanie zmian w układzie oddechowym (świsty nad polami płucnymi, cechy alergicznego nieżytu nosa, spojówek) czy przewodzie pokarmowym (niedobór masy ciała i wzrostu). Dieta eliminacyjna Długość stosowania diety eliminacyjnej w celach diagnostycznych jest zróżnicowana, ale zwykle wynosi od ki... Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników. Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się. Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych. Załóż bezpłatne konto Zaloguj się Nadwrażliwość na pokarm to każda niepożądana reakcja organizmu związana ze spożywaniem pokarmu, u której podłoża leżeć mogą różne mechanizmy patogenetyczne. Podstawowy podział obejmuje niealergiczną nadwrażliwość na pokarm oraz alergię pokarmową. Niealergiczna nadwrażliwość na pokarm może mieć podłoże metaboliczne (np. nietolerancja laktozy, fruktozy, glukozy–galaktozy, galaktozemia), farmakologiczne (np. efekty działania histaminy, tyraminy zawartych w pokarmie), toksyczne (toksyny produkowane w żywności przez bakterie) oraz inne (np. reakcja na substancje dodawane do żywności, takie jak siarczyny itp.).POLECAMY Alergia pokarmowa to niepożądana reakcja powstała w wyniku specyficznej odpowiedzi odpornościowej organizmu na określony pokarm czy pokarmy. Ogólny podział obejmuje odpowiedź IgE-zależną (związaną z przeciwciałami klasy IgE) i IgE-niezależną (związaną z udziałem innych mechanizmów odpornościowych, najczęściej typu IV (komórkową), lub rzadziej typu II i III (według Gella i Coombsa). W niektórych przypadkach chory wykazuje jednocześnie oba wymienione wyżej typy odpowiedzi, tzn. odpowiedź mieszaną (IgE-zależną i IgE-niezależną). Alergia na białka mleka krowiego W ciągu ostatnich kilkunastu lat częstość występowania alergii pokarmowych na świecie, jak również w Polsce, znacznie wzrosła. Częstość występowania alergii pokarmowych u niemowląt i małych dzieci szacuje się na około 6–8% populacji dziecięcej. Najczęściej uczulającymi pokarmami są mleko krowie, jajo kurze, soja, pszenica, orzechy arachidowe, inne orzechy oraz ryby i skorupiaki. Spośród wszystkich tych alergenów, częstość występowania alergii na białka mleka krowiego (ABMK) jest w 1. zdecydowanie najwyższa. Odsetek niemowląt karmionych piersią z ABMK ocenia się na 0,5%, a niemowląt karmionych sztucznie na 1,9–3,2%. Estymacje szacują ten wskaźnik na 2 do 7,5%. Objawy kliniczne ABMK, poza na szczęście rzadkimi przypadkami ciężkiej anafilaksji, dotyczą przede wszystkim układu pokarmowego, skóry oraz układu oddechowego. Postacie kliniczne ABMK według Kaczmarskiego i wsp. zebrano w tab. 1. Tab. 1. Postacie kliniczne alergii na białka mleka krowiego (według: Kaczmarski i wsp. 2011) Postać kliniczna ABMK Objawy Łagodna lub umiarkowana Atopowe zapalenie skóry Objawy ogólne, takie jak długotrwały niepokój czy kolka jelitowa Częste regurgitacje, wymioty, biegunka, zaparcie, krew w stolcach Niedokrwistość z niedoboru żelaza Inne objawy (rzadko występujące i których gama jest bardzo szeroka, choć nie zawsze ich związek z alergią jest łatwy do udowodnienia) Ciężka Ciężka postać atopowego zapalenia skóry Upośledzenie wzrastania z powodu biegunki, regurgitacji lub wymiotów Zaburzenia przyrostu masy ciała Brak apetytu lub odmowa przyjmowania pokarmów Umiarkowana lub duża utrata krwi ze stolcem Ostry obrzęk krtani (obraz kliniczny podgłośniowego zapalenia krtani) Obturacja oskrzeli (ang. wheezing), astma Inne objawy, takie jak: wstrząs anafilaktyczny, ciężka postać anemii (z niedoboru żelaza), hipoalbuminemia Warto wiedzieć, że 19% dzieci z IgE-zależną ABMK nabywają tolerancję na mleko w wieku czterech lat, 42% w wieku ośmiu lat i 79% w wieku 16 lat. Początkowo tolerancja dotyczy mleka poddanego intensywnej obróbce cieplnej. Dzieci, które tolerują takie mleko, znacznie szybciej „wyrastają” ze swojej alergii niż te, które nie tolerują mleka poddanego intensywnej obróbce cieplnej, a nie tylko pasteryzacji. Dzieci z łagodnymi postaciami ABMK mają większe szanse na nabycie tolerancji niż te z ciężkimi objawami (w tym anafilaktycznymi). Białka mleka krowiego Białka mleka krowiego są zróżnicowaną ilościowo i jakościowo mieszaniną, w której głównym białkiem jest kazeina (ok. 80% białka ogółem), a pozostałą część stanowią białka serwatkowe. Kazeina (wszystkie jej frakcje) i β-laktoglobulina są najsilniej uczulającymi frakcjami białek mleka krowiego. Kto obciążony jest największym ryzykiem ABMK? Ryzyko alergii jest największe u dzieci z rodzinnym wywiadem atopowym, co nie znaczy, że nie może się ona pojawić w rodzinie nieposiadającej żadnych znanych obciążeń atopowych. Ryzyko to w zależności od wywiadu rodzinnego przedstawia tab. 2. Tab. 2. Predyspozycja rodzinna do wystąpienia choroby atopowej (w tym ABMK) u dziecka Choroby atopowe w rodzinie Ryzyko wystąpienia choroby atopowej u dziecka w % Brak 5–15% U jednego z rodziców 20–40% U jednego z rodzeństwa 25–35% U obojga rodziców 40–60% U obojga rodziców ta sama choroba atopowa (astma, atopowe zapalenie skóry itp.) 50–80% Objawy ABMK (i nie tylko na białka mleka krowiego) mogą mieć charakter natychmiastowy związany z reakcją IgE-zależną (powstają w granicach 30 min od spożycia białek mleka krowiego) lub opóźniony związany z odpowiedzią IgE-niezależną (objawy pojawiają się w granicach godzin do dni od kontaktu z białkami mleka krowiego). Niekiedy jednak reakcja może mieć charakter mieszany, natychmiastowy i opóźniony, jak to ma miejsce w przypadku wyprysku atopowego lub eozynofilowego zapalenia przełyku lub żołądka i jelit. Objawy związane z odpowiedzią natychmiastową i opóźnioną zebrano w tab. 3. Tab. 3. Natychmiastowe i opóźnione objawy alergii na białka mleka krowiego Reakcje natychmiastowe Reakcje opóźnione Anafilaksja (wstrząs) Ostra pokrzywka Ostry obrzęk naczynioruchowy Świszczący oddech (skurcz oskrzeli) Ostry nieżyt nosa (spojówek) Suchy kaszel Wymioty Obrzęk krtani Ostry napad astmy oskrzelowej z ciężką niewydolnością oddechową Zespół alergii jamy ustnej (wyjątkowo w okresie niemowlęcym) Atopowe zapalenie skóry Zapalenie odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy – przewlekła łagodna biegunka z krwią w stolcach Zespół zapalenia jelita cienkiego i okrężnicy Enteropatia z utratą białek i hipoalbuminemią Niedokrwistość z niedoboru żelaza Słabe przyrosty masy ciała (i wtórnie wzrostu) Alergiczne eozynofilowe zapalenie przełyku (potwierdzone biopsją) Alergiczne eozynofilowe zapalenie żołądka i jelita cienkiego (potwierdzone biopsją) Przewlekłe wymioty Choroba refluksowa przełyku* Zaparcie* Kolka jelitowa* Związek objawów oznaczonych * z alergią budzi wciąż szereg kontrowersji. Rozpoznawanie ABMK Rozpoznanie ABMK umożliwiają: dobrze zebrany wywiad, testy skórne, stężenie specyficznych przeciwciał w klasie IgE oraz test karencji i prowokacji. Zasadnicza rola przypada wywiadowi i zwróceniu uwagi na zbieżność spożywania białek mleka krowiego z objawami lub ich zespołami o charakterze natychmiastowym lub opóźnionym zebranym w tab. 3. Istotną rolę, choć zdecydowanie nie decydującą, odgrywają testy skórne prick i/lub oznaczanie swoistych przeciwciał w klasie IgE. Obecność objawów klinicznych wraz z dodatnimi testami skórnymi prick i/lub diagnostycznym stężeniem swoistych przeciwciał przeciw białkom mleka krowiego w klasie IgE czynią rozpoznanie ABMK niemal pewnym. W tab. 4 przedstawiono wartości testów IgE i skórnych, powyżej których wskaźnik predykcji dodatniej wynosi powyżej 95%. Gdy wywiad jest wątpliwy, a testy ujemne, lub gdy testy są dodatnie, a wywiad nieprzekonujący, aby rozwiać wątpliwości diagnostyczne, konieczne jest przeprowadzenie testu prowokacji mlekiem. Może to być test otwarty, niezaślepiony i taki z reguły jest wystarczający. Test z podwójnie ślepą próbą bywa konieczny, gdy próba otwarta nie daje jednoznacznych rozstrzygnięć lub obarczona jest dużą subiektywnością. Testem prowokacji udaje się potwierdzić nie więcej niż 50% rozpoznań ABMK. Tab. 4. Wartości testów IgE i skórnych, powyżej których wskaźnik predykcji dodatniej wynosi powyżej 95% Wskaźnik predykcji swoistych IgE ≥ kU/l ≥ kU/l (Phadia immunoCAP)16 Wszystkie dzieci 15 95 Dzieci ≤ 2 lat 5 95 Wskaźnik predykcji testów prick18 Wielkość bąbla ≥ (mm) ≥ PPV Dzieci > 2 lat 8 95 Dzieci ≤ 2 lat 6 95 Uwaga! W warunkach domowych test prowokacji można przeprowadzić bezpiecznie jedynie w przypadku alergii IgE-niezależnej. We wszystkich innych przypadkach test prowokacji powinien być przeprowadzany w warunkach szpitalnych, i to tylko, gdy są zapewnione warunki do udzielenia natychmiastowej pomocy lub resuscytacji, a u chorego z zespołem zapalenia jelita cienkiego i okrężnicy spowodowanego białkami pokarmowymi (FPIES) – tylko gdy jeszcze przed testem uzyskano pewny dostęp do żyły. Objawy alergii o umiarkowanym nasileniu u dziecka karmionego mlekiem modyfikowanym Alergię na białka mleka krowiego u dziecka karmionego mlekiem modyfikowanym można podejrzewać, gdy po spożyciu tego typu białek pojawią się objawy natychmiastowe (wymioty, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, świszczący oddech, nieżyt nosa, suchy kaszel) lub opóźnione (atopowe zapalenie skóry o średnim lub znacznym nasileniu, biegunka, krew w stolcach, niedokrwistość sideropeniczna, choroba refluksowa przełyku oraz wyjątkowo zaparcie lub kolka niemowlęca). Łagodne reakcje natychmiastowe mogą nastręczać trudności interpretacyjnych, gdyż mogą być wynikiem stanów niemających z alergią żadnego związku. Jeśli jednak da się zauważyć wyraźny związek czasowy ze spożywaniem mleka, to warto odstawić mleko i dalej postępować zgodnie z algorytmem zamieszczonym na ryc. 1. Ryc. 1. Algorytm postępowania u dziecka < 1. karmionego sztucznie, z objawami ABMK o umiarkowanym nasileniu Reakcje o opóźnionym charakterze, zanim jeszcze rozpocznie się postępowanie typowe dla alergii na białka mleka krowiego, należy przede wszystkim różnicować z czynnikami zakaźnymi. W łagodnym atopowym zapaleniu skóry, jeśli tylko nie udaje się dostrzec wyraźnego związku ze spożywaniem mleka a objawami skórnymi, nie jest konieczne rozpoczynanie diagnostyki w kierunku alergii na białka mleka krowiego. Gdy jednak podejrzewamy wyraźny związek spożywania białek mleka krowiego z objawami klinicznymi, należy zalecić 2–4-tygodniową dietę bezmleczną opartą na hydrolizacie białkowym o znacznym stopniu hydrolizy białka (eHF, ang. extensively hydrolyzed formula). Preparaty sojowe (SF ang. soya formula), dawniej dość często zalecane, zgodnie ze stanowiskiem Komitetu ds. Żywienia Europejskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia ESPGHAN (ang. European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition) z 2006 r. nie są obecnie zalecane dla niemowląt poniżej 6. ze względu na wysokie ryzyko współwystępowania obu alergii (u 10–14% dzieci z IgE-zależną ABMK), i dlatego leczeniem pierwszego wyboru powinien być zawsze hydrolizat białkowy o znacznym stopniu hydrolizy. Gdy objawy na diecie eliminacyjnej ustąpią, do pełnego i pewnego rozpoznania potrzebne jest przeprowadzenie próby prowokacji. Dodatni test prowokacji nakazuje zastosowanie dalszej sześciomiesięcznej diety eliminacyjnej i przeprowadzenie ponownego testu prowokacji (zawsze jednak dopiero po 9.–12. Ujemny test prowokacji pozwala bezpiecznie przejść na dietę mleczną. W przypadku znacznego podejrzenia lub potwierdzenia reakcji IgE-zależnej i przy braku poprawy po zastosowaniu eHF wskazane jest próbne zastosowanie, przez 14 dni, mieszanki elementarnej (AAF, ang. amino acid formula). Stosowanie eHF lub AAF jest niezbędne u dzieci do 12. potem nie jest to już zwykle konieczne, ze względu na możliwość i łatwość skomponowania odpowiedniej diety bez substytutów mleka. Są oczywiście dzieci z tak wybiórczymi upodobaniami i na dodatek mało konsekwentnymi lub wygodnymi matkami, że skomponowanie właściwej jakościowo i ilościowo diety nie jest możliwe i wtedy może być wskazane uzupełnianie diety o eHF lub AAF jeszcze po 12. Dziecko z ciężkimi objawami alergii karmione mlekiem modyfikowanym Za ciężkie objawy ABMK o charakterze natychmiastowym uznaje się obrzęk krtani (alergiczne zapalenie krtani), ciężki napad astmy z niewydolnością oddechową oraz anafilaksję (wstrząs), a ciężkimi objawami alergii o charakterze opóźnionym są: przewlekła biegunka i/lub przewlekłe wymioty prowadzące do zaburzeń wzrastania, krwawienie z przewodu pokarmowego z niedokrwistością sideropeniczną, enteropatia z jelitową ucieczką białka i hipoalbuminemią oraz enteropatia eozynofilowa potwierdzona histopatologicznie. Objawy natychmiastowe nakazują niezwłoczne przejście na dietę bezmleczną. Wyjątkowo, u dzieci po 6. i bez objawów jelitowych sięgnąć można po SF, jednak najlepszym wyborem jest eHF. SF i eHF powinny być podawane pod kontrolą lekarską, gdyż i one mogą wywołać reakcje niepożądane. W drugiej kolejności można zastosować AAF. Jeśli zdecydowaliśmy się rozpocząć terapię za pomocą AAF, wtedy po dwóch tygodniach można, pod kontrolą lekarską, dokonać próby przejścia na eHF lub SF. U dzieci z ciężkimi objawami żołądkowo-jelitowymi i zaburzeniami wzrastania, niedokrwistością sideropeniczną lub hipoalbuminemią lub enteropatią eozynofilową wskazane jest rozpoczynanie terapii od AAF i następnie dokonanie próby przejścia na eHF. Łagodne objawy (zapalenie odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy – przewlekła łagodna biegunka z krwią w stolcach) ustępują zwykle po 10–14 dniach terapii, podczas gdy do ustąpienia enteropatii potrzeba zwykle 2–3 tygodni lub nawet więcej. Najwolniej ustępują enteropatie eozynofilowe – potrzeba na to sześciu tygodni lub niekiedy więcej. Dzieci z ciężkimi objawami alergii powinny być prowadzone w ośrodkach referencyjnych. Chorzy z wysokimi, specyficznymi dla białek mleka krowiego stężeniami IgE, objawami anafilaksji lub ciężkimi objawami jelitowymi nie wymagają do pełnej diagnostyki testu prowokacji. Wykonywanie takiego testu w innych okolicznościach możliwe jest nie wcześniej niż po 9–12 miesiącach od ostatniej reakcji, a w przypadku zespołu zapalenia jelita cienkiego i okrężnicy o ciężkim przebiegu dieta bezmleczna powinna być przestrzegana do 2.–3. Algorytm postępowania z dzieckiem z ciężkimi objawami ABMK karmionym sztucznie przedstawia ryc. 2. Ryc. 2. Algorytm postępowania u dziecka < 1. karmionego sztucznie, z ciężkimi objawami ABMK Dziecko karmione piersią z podejrzeniem alergii na białka mleka krowiego U dzieci karmionych wyłącznie piersią objawy alergii mają z reguły charakter reakcji IgE-niezależnej (wyjątkowo tylko IgE-zależnej) i sprowadzają się do atopowego zapalenia skóry, wymiotów, biegunki, obecności krwi w stolcach (zwykle jedynie żyłki czy pasemka), choroby refluksowej przełyku lub kolki jelitowej. Przy niezbyt nasilonych objawach nie ma konieczności zalecania matce diety bezmlecznej. W przypadku objawów o średnim lub znacznym nasileniu konieczne jest zastosowanie diety bezmlecznej z suplementacją wapnia (1000–1200 mg/dobę). Dieta taka (pedantycznie przestrzegana, z uwzględnieniem „ukrytych” źródeł białka mleka krowiego, co omówiono w kolejnym podrozdziale) powinna trwać 2–4 tygodnie. Jeśli nie wystąpi poprawa, dietę taką należy przerwać i rozważyć inne postę- powanie. Jeśli objawy ustąpią lub ulegną znacznemu złagodzeniu, można matce zalecić ponowne wprowadzenie, na tydzień, mleka i jego produktów. Jeśli wtedy objawy powrócą (co pot- wierdza rozpoznanie ABMK), należy zalecić matce dalsze rygorystyczne stosowanie diety bezmlecznej, oczywiście z kontynuacją suplementacji wapnia. Dieta taka powinna być u matki stosowana do 9.–12. lub przynajmniej przez sześć miesięcy od ustąpienia objawów. W przypadku niedoboru pokarmu u matki lub zaprzestania karmienia piersią należy stosować u dziecka eHF lub – z zastrzeżeniami przedstawionymi uprzednio – SF. Jeśli włączenie do diety matki mleka krowiego i jego przetworów nie spowoduje nawrotu objawów, można zalecić stosowanie u dziecka zwykłego mleka modyfikowanego. Algorytm postępowania z dzieckiem z objawami ABMK karmionym naturalnie przedstawia ryc. 3. Ryc. 3. Algorytm postępowania u dziecka karmionego piersią z podejrzeniem ABMK O czym należy bezwzględnie pamiętać w przypadku nadwrażliwości żołądkowo-jelitowej typu natychmiastowego (ang. GI tract anaphylaxis) Nadwrażliwość IgE-zależna to nadwrażliwość, w której po spożyciu alergenu objawy z górnego odcinka przewodu pokarmowego występują w ciągu kilku minut, a objawy z dolnego odcinka wkrótce lub z kilkugodzinnym opóźnieniem. Główne objawy to: nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka – mogą się jednak także poj... Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników. Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się. Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych. Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

alergia pokarmowa u niemowląt karmionych piersią forum